Skip to content
26/02/2011 / kjersti70

1-2-3-4

Då er vi visst i gang. Med bolus wizard. Tenk, vi har hatt pumpa i snart 4 (?) år, og aldri har vi høyrt om bolus wizard. Før Jannhild ringde og fortalde meg om dette. Visstnok er det slik pumpa blir brukt ved andre sjukehus i Norge?

Vi har nå uansett hatt ein bra sameksistens med pumpa – så den kan godt brukast som om det var ein insulinpenn. Men nå er vi klar for å utforske «hjernen» i den vesle dippedutten.

Men først litt om forrige kontrol som var i denne veka. Denne gongen var det mannen min som gjekk, og tilbake var vår vanlige lege. Han er litt mindre av den firkanta typen i forhold til han vi har vore til dei to forrige gongene. Det var heller ingen grunn til å vere firkanta heller – «langtidssukkeret» var på 7,2, så da er ho enda litt ned frå forrige gang. Mycket bra.

I dag har eg satt meg ned med pumpa, rota fram bruksanvisningen innerst i skapet, og googla «matvaretabell karbohydrat». I bruksanvisninga var det ein tabell ein kunne fylle ut, som ikkje uten vidare var lett å forstå. Eg kom nå fram til nokre tal, og har lagt dette inn i bolus wizard. Så nå er vi i gang med å telle karbohydrat. Det blei jo ein skikkelig pangstart – lørdagskveld som det er med både seigmenn og potetgull, men ein kan jo like gjerne hoppe i det. Nå er det vinterferie neste veke, slik at vi kan verkeleg få prøvd ut om dette er noko for oss, samt lære oss det skikkelig før vi eventuelt introduserer dette for skulen.

Ikkje alt verkar like logisk i desse tabellane – det forundar meg f.eks at karbo-innhaldet i chips ikkje er høgare, i alle fall samanlikna med ein del andre matvarer. Vi opplever chips som ei skikkelig blodsukkerbombe. Og at jordbær liksom skal innehalde like mykje som druer? Det er for meg ei gåte. Jenta stig veldig på druer, men får aldri insulin for jordbær. Det kan ho ete alt ho vil av. Her er det nok individuelle forskjellar tenker eg.

 

Vår ca. 3 timer lange erfaring med wizard er positiv så langt. Eg kom i eit pillement når eg skulle finne ut kor mykje karbo det er i ein Dumle (særlig sidan posen var kasta), men med litt googling og hodekløing fann vi nå fram til eit resultat 😀 Insulin blei gitt faktisk i 4 omgangar, etter som ho forsynte seg meir og meir. Det var litt uklart korleis eg skulle gi dose nr. 2, 3 og 4, men brukte da blodsukkermålet som blei tatt i utgangspunktet. Eg kunne fornøgd konstantere at pumpa foreslo ein insulindose som var justert i forhold til at det var blitt gitt ein dose berre 15 minutt tidlegare. Og kanskje enda meir gledelig – i bolusloggen står jo blodsukkermålet oppført!

Vi er også litt spent på korleis det blir med kveldsdosen som det hender vi gir rundt midnatt. Dersom ho er for høg då, gir vi ein dose som er heilt anneleis enn dosar vi gir på dagtid. Vi tar blodsukkermålet, trekker frå 7, og set komma mellom tala. Dvs. BS 15, minus 7 blir 8, blir 0,8 i insulin. Denne formelen har fungert for oss i mange år. No må vi få lagt inn ein profil i pumpa som gjer at ho reknar annleis etter at jenta har sovna. Eg trur vi får det til så lenge vi finn ein formel som gir eit resultat som ser riktig ut. Heldigvis er det slik at med wizard så får du eit FORSLAG til dose, før du aksepterer. Det er ingen problem å overstyre pumpa med andre ord; ein kan trekke frå eller til om ein vil. Sånn må det jo vere, for eg reknar med at det fortsatt er slik at mennesker har meir vet enn maskiner 😀

Og når det gjeld å telle karbohydrat – når vi blei innlagt den gongen, fekk vi klar beskjed om at det å telle karbohydrat var ein metode ein hadde gått heilt bort fra. Det var slutt på å vege maten – slikt høyrde 70-talet til. Det var umoderne, skadelig (ein får spiseforstyrrelsar av det), og ga feil fokus på mat. Eg trur nok litt av dette kan stemme, men meiner at synet er svært unyansert. Eg trur det blir mest «styr» i starten, før vi finn ut kor mykje karbohydrat det er i ditt og datt. Når vi så har begynt å kunne dette, er eg sikker på at vi kan ta ein del ting på strak arm. Eg kjem IKKJE til å ha med meg vekt på resturant. Vi har greid oss godt i fleire år utan, og veit kva ho bør ha for kylling og salat. Vi kjem heller ikkje til å ha eit negativt fokus på mat med mykje karbohydrat. Vårt fokus ligg på SUNN mat i det daglege (som jo faktisk har lite karbohydrat). Om mat gir mykje blodsukkerstigning eller ei snakkar vi sjeldan om. Ikkje anna enn at «du må gi insulin nå med ein gang, for du stig mykje på skive med sjokoladepålegg». Sjølvsagt har vi vår «moralpreken» vi også, men det går på friske tenner, vitaminer, fiber og god helse. Diabetes blir ikkje nevnt, og begge ungane får same maten og samme preken :D. Eg har heller aldri, aldri satt restriksjonar på kor mykje diabetesbarnet får ete av usunne ting når dei først blir servert. Der er restriksjonar på kor ofte, men aldri mengden. I bursdag et ein kake. Punktum. Eg har heller aldri opplevd problem knytt til dette, bortsett frå at ein sjølvsagt må følge opp og gi insulin.

Det blir ei spennande veke med nye rutinar for bolus, og litt annleis tenking for å vurdere dosen. Vi er spente på å sjå resultata på grafen som den nye blodsukkermålaren gir! Dei to siste vekene har vore svært turbulente; veka som har gått har ho lagt lågt heile tida, og har hatt liten matslyst. Enkelte dagar har ho lagt i 3 og 4 heile døgnet. Og veka før det var ein berg- og dalbane med skyhøge målingar og påfølgande følingar. Vi håpar på at mars blir noko lettare 🙂 Her er alle måla dei siste to vekene, vist fordelt på timar. Litt å gripe fatt i!

Og slik har laurdagskvelden blitt tilbrakt…

13/02/2011 / kjersti70

Ny blodsukkermålar: Bayer Contour usb

Det er så mykje eg kunne ha blogga om, men eg veit med meg sjølv at eg ønsker ikkje la bloggen bli ei tvangstrøye, der eg stadig må oppdatere. Så det blir nok litt tilfeldig – etter når eg har tid og lyst, og etter om eg har noko spesielt å dele med andre. Eg kunne sjølvsagt fortald om episoden før jul, der ei forveksling mellom glutenfri og glutenholdig burger frå Mac Donalds (fullstendig min eigen feil), gjorde jentungen veldig sjuk. Da fekk vi i alle fall erfart kva eit burgerbrød kan ha av effekt! Vi drog rett heimover, ho kasta opp 5 gonger (i pose i bilen – flinke jenta!), og sovna utmatta på badegolvet. Og fekk sjølvsagt føling av det – noko vi reparerte med honning i halvsøvne. Eg kunne ha fortald om eitpar-tre netter med alarm på klokka kvar 2-3 time, eller første gongen ho gjekk i barnebursdag aleine 🙂 Det gjekk strålande, men eg må seie at eg syns synd på bursdagsbarnet si mor som ikkje var klar over at jenta hadde diabetes. I sånne situasjonar har eg ofte meir vondt av dei som blir overlatt ansvaret, enn oss sjølv og diabetikeren. Eg visste jo at det ville gå fint. Men eg har forståelse for at det kan kjennast overveldande for andre. Og så kunne eg ha blogga om min samtale med Jannhild, som var veldig inspirerande! Ho har gått over til å bruke insulinpumpa slik den EGENTLIG skal brukast, men som ingen ved Haukeland blir lært opp til. Det å telle karbohydrat, og la pumpa foreslå ein dose i forhold til kor høgt karbohydratinntaket er. Vi har enno ikkje tatt det skrittet sjølv. Vi snuser på tanken, og er vel enige om at dette må vi prøve ut, men vi har ikkje funne tida til å sette oss ned og gå gjennom systemet. Eg ser for meg at det vil kreve ein kveld nemmelig. Til sist kunne eg ha blogga om alle responsane på forrige blogpost. Takk skal de ha alle saman! Eg trur ein må kunne seie at norske legar og sjukepleiarar (kanskje legane er værst her), har ei utfordring når det gjeld det å forstå livet med diabetes. Dei er fantastiske til det dei er gode på, men så kjem dei til kort på ein del andre ting. Då får vi heller søke forståing og hjelp hos kvarandre. Og for dei som sit aleine i natta og våkar over blodsukker – vi får tenke på at vi er fleire – i den grad det er ei trøst.

Men det eg vil blogge om i dag er denne herligheten: Bayer Contour usb.

Det har seg slik at mannen for eitpar veker sidan var på apoteket for å fylle på av utstyr. Da blei han og jentungen spurt om vi ville teste ut den nye (?) målaren frå Bayer. Eg setter spørsmålstegn ved «nye», for eg trur egentlig den har vore på markedet ei god stund, men er forholdsvis dyr. Uansett, denne skulle vi få gratis i posten, til odel og eige. Ja takk, sa min kloke mann (som er over normalen nerd i tillegg), og jenta fekk velge farge, som jo blei lilla (rosa hadde dei visst ikkje). Den kom i posten for to dagar sidan, og har vore i bruk sidan.

Alt i alt er vi litt imponert. Det har kanskje mest å gjere med at den er fin – og det syns eg faktisk betyr ein del. Jenta er veldig stolt, og viser den fram til alle små venner. Ho gler seg til å vise den til alle på skulen på mandag. Den er også ein minnepenn! Ja, faktisk! Med 500 MB minne. Her blir alle mål lagra, og det er mulig å legge inn ein del forhåndsdefinerte notater (ser ikkje ut til at ein kan definere desse sjøl). Språket er den bokmålske varianten av norsk. Slik ser kameraten ut når han er klar for måling:

Med to trykk på av/på knapp FØR ein set i strimmel, får ein også lys i opningen. Det er superviktig for oss som ofte måler i mørket! Aberet var at lyset var litt svakt, men det gjekk da. Contour sine strimlar krev også litt blod syns eg. Alt i alt syns eg lys og strimmel er betre hos Freestyle Lite.

Når målet er tatt vises det med store tal over heile skjermen, før det zoomar ut og denne skjermen kjem:

Etter at målet er tatt kan ein trykke på ein knapp for å markere om det er før eller etter eit måltid. Ein kan også trykke på «påminn», som gjer at aparatet gir eit signal etter ei bestemt tid, slik at ein kan måle på nytt og sjekke at alt er ok. Tenkte først at den biten ikkje var så viktig, men ser at det faktisk er nyttig å måle to timar etter eit måltid, for å sjekke om dosen som blei satt var ok.

Sjølv om eg syns Freestyle lite sine strimlar er betre (mindre blod, og kan også tilføre meir dersom det første ikkje var nok), så legg jo denne nye smarte målaren opp til at ein må halde seg til denne eine målaren. Eg må innrømme at vi i alle år har sjonglert mellom mange blodsukkermålarar. Både ulike typar, og med mange av kvar. Vi har til ei kvar tid 4-5 målarar liggande. Har ikkje opplevd dette som eit stort problem i forhold til å få korrekte mål. Men nå som vi har fått oss denne nye frå Contour, må vi holde oss til ein einaste målar, og grunnen er denne:

Ein pin med andre ord. Som går inn i USB-greia i PC. Og ein får eit lite dataprogram som heiter noko så vakkert som Glucofacts Deluxe. Det kunne nok ha hatt eit litt meir stilig design, men det gir i alle fall oversikt over blodsukkermål og trendar. Ein kan lage pdf’ar av det, og ha med seg til kontroll. Eg veit at mange brukar nettsider der ein legg inn blodsukkermål og får opp slike grafar. Det er smart, men vi har liksom aldri komme å slangt vi da. Er fornøgd med at vi nå kan få dette på ein enkel måte.

Og her ser vi jentungen si helg 😀 Ein liten, uheldig topp her lørdags kveld – sånn kan det gå når sjokolade og chips blir servert. Som de ser målte vi ganske tett, og eg kan love at eg pøste på med insulin. Ikkje nok tydeligvis… Men ho har ikkje lagt høgt lenge heldigvis. Siste målet før den blå heiltrukne loddrette streken er når vi voksne la oss. Da var ho på litt over 10, eg ga ein forsiktig dæsj til (0,3), og ho vakna i 4,4 neste dag. … Og så ga eg tydeligvis litt for lite til frokost. Akk ja, sånn går no dagan 😀

Denne minnepin-blodsukkermålaren ser eg kostar nesten 700 kroner! Litt forundra over at vi har fått han gratis, men så var vi vel heldige da. Må sei at vi er godt fornøgd, sjølv om eg syns sjølve programvaren på pc ikkje var ein fryd for øyet. Eg trur vi kjem til å ha glede av denne målaren, og håpar på at vi skal greie å berre bruke denne eine målaren, slik at vi får ein komplett graf å forholde oss til. Det løyser også vårt dokumentasjonsproblem i forhold til sjukehuset. Dei er jo ikkje heilt fornøgd med dagboka vår. Og når ein ikkje gidd å føre dagbok, så er det jo bra å ha eit system som fører for ein!

Og her er forresten ein annan test.

05/01/2011 / kjersti70

Å eige sin eigen sjukdom

Eg har tidlegare fortalt om forrige kontroll. Det var ein litt rar sesjon med underlig ettersmak. Hyggelig lege, men eg sat med ei kjensle av at han ikkje var heilt nøgd med oss, trass i eit godt mål. Men greit nok, eg var like blid og brydde meg ikkje så veldig om dette. Så kom det eit brev før jul, med oppsummering av møtet. Det er standard at dei sender ei slik oppsummering til fastlegen, med kopi til oss. Her sto det vanlege yadayada, med detaljert gjennomgang av typiske mål til diverse tider i døgnet. Men under vurdering til slutt står det at jenta er velregulert, men det vert tilføyd: » imidlertid litt rotete og uoversiktelig diabetesdagbok-føring i kladdebok. Det deles derfor ut en diabetesdagbok i dag, med oppfordring om føring i denne».  NÅH! Eg kjende godt etter, og ja, eg kunne kjenne at dette likte eg lite. Eg likar ikkje å bli kalla rotete, i alle fall ikkje i eit brev som er sendt med brevhode til ein 3. part.  Eg satt med ein kjensle av å ha fått smekk på fingeren. Og det til tross for at vi hadde gode mål. «Det er dei der som har rotete dagbok. Uff.» Ein ting er å muntlig formidle dette, ein annan ting er å skrive det ned i jentungen sin journal. Og den utdelte diabetesdagboka kan vi ikkje bruke, noko eg ga beskjed om på kontrollen. Det er for lite plass til notater, ingen plass til å notere kva ho et.

Ja, eg blei irritert. Og så las eg også eit blogginnlegg som eg for mitt bare liv ikkje kan finne igjen (må på jakt). Det var skildra så bra; om ei voksen jente med diabetes som sat der på kontroll og fekk den irriterte kommentaren fra legen: «jammen, du må jo ta insulin!» Duh! Kva skal ein seie til slikt da? «Åja, var det DET eg skulle gjere! Tenk eg har heilt gløymt det du». Eg hugsar også ho eg kjenner, som har eit barn på samme alder med diabetes og cøliaki (hei hei! 🙂 ), som følte at ein av dei første kontrollane ikkje fekk det riktige godkjent-stempelet. Målet var ikkje heilt tilfredsstillande, og ho fekk nærmast beskjed om å ta seg saman, for dette gjekk ikkje bra.

Er det Flink Pike som får seg eit skudd for bauen kanskje? Eg veit ikkje. Men eg merker at eg blir småirritert på at andre skal komme og meine noko om vår mestring, om andre si mestring, av ein sjukdom som er utfordrande å leve med. Ut fra legen sitt pensum er det jo ikkje noko hokus pokus i det heile tatt. Mål blodsukker, et opp maten din, ta insulin. Ved føling, få i deg sukker, ved høge mål, ta ein dæsj insulin. Enkelt-penkelt. Koffer har du så høge mål da? Kva er galt med deg når du ikkje greier noko så grunnleggande. Du har jo pumpe jo – kva er problemet da? Du må jo huske å ta insulinen din da! Du veit kva som skjer om du har for høge mål, sant?

Baah!

Det er vanskelig å forklare, men det føles … ja.. provoserande nesten, at andre skal kome utanfrå, utan direkte erfaring, og ha meining om deg og ditt liv. Dette er først og fremst jentungen sin diabetes, men også vår. Eg er sikker på at ettersom ho blir større vil ho også hevde at vi andre i familien ikkje forstår heilt korleis dette er. Ho blir ekspert på seg sjølv, og eg er innstilt på at det skal ho få lov å vere. Eg er utanforståande, og må be om hjelp til å forstå, og eg må be henne fortelle kva eg eventuelt kan hjelpe henne med. Og ein lege meiner eg blir enda meir fjern. Vedkommande kan komme med medisinske råd og veiledning, men han lever ikkje med diabetes tett inn på livet når han går heim. Ingen nattevåk, ingen bekymringar når ungen syklar til svømming. For dette er også ein stor, stor del av diabetes. Littegranne meir enn eit tal liksom. Og litt meir enn ei rotete dagbok 😀

La meg presisere til slutt at vi sjølvsag fører full logg når det er grunn til det. Vi gjorde det i lange periodar i starten, for å lære og for å finne samanhengane. Vi kjem til å gjere det igjen ved behov, men ikkje i utrengsmål, og ikkje når vi føler vi har bra kontroll. Eg fører ikkje logbok for legen sin del.

17/12/2010 / kjersti70

Insulinviderverdigheter

Da fekk vi ei ny erfaring med diabetes.

For to dagar sidan skifta vi brønn, alltid på ein onsdag ettermiddag. Vi har syns det har vore greit å gjere det etter skuletid, slik at eventuelle feil og komplikasjonar på grunn av dette ikkje kjem i skuletida. Aberet er at vi ofte har skifta litt seint på ettermiddagen, og har vore i fare for å ikkje fange opp dei feila som kan oppstå. Nåvel, denne dagen skifta vi slange i sju-tida på kvelden. Ho trong ny kolbe også (den som ligg inne i pumpa), og det blei åpna ein ny ampull med insulin, sidan forrige var så godt som tom. Sidan ho hadde ete ein stor middag, åt ho ikkje kveldsmat. Det blei dermed ikkje satt bolusdose med den nye slangen. Ho var som vanleg i seng rundt halv ni. Kveldsmålet før vi vaksne la oss var greit –  litt i øvre skikt av kva vi syns er ok, men sikkert like greit sidan ho tross alt ikkje hadde ete kveldsmat, og det skulle holde til neste dag.

Eg vaknar i fire-tida på morgonen av at jenta kastar opp på toalettet (er jammen flink som greier å komme seg hit sjøl). Vi måler, og blodsukker er i 18. I slike situasjonar skal ein gå ut i frå ketonforgifting, og det verka også logisk sidan ny brønn var satt kvelden før – og det var nok denne som var problemet. Ho fekk velge mellom å sette penn med insulin, eller sette ny brønn utan bedøvelse først. Ho valgte det siste – sprøyteskrekk som ho har. Vi skulle sjølvsagt ikkje gitt det valget, men satt med sprøyte med ein gong (lærdom #1 Sett alltid penn) (som vi jo har blitt fortalt av legane). Vel, å skifte gjekk fint, vi ga ein saftig dose insulin, og gjekk til sengs igjen. Eg visste at eg skulle opp om mindre enn to timar, og ville kontrollmåle då (Lærdom #2, ignorer at du er trøtt og febersjuk sjølv, sov ei anna natt).

Når eg står opp klokka 06 heng ho over toalettet igjen. Da blir pennen tatt fram og ein dose satt, utan at ho rekk å protestere. Vi trekk av den gamle brønnen, og syns den ser knekt ut. Vi måler ketoner, og får tydelige utslag. Legg på emla-krem, og belagar oss på ein dag heime frå skulen (poden er også heime med øyre- og halsbetennelse). Dei følgane timane går med gjentatte blodsukkermålingar, ketonmålingar, bruk av penn og pumpe, og skifte av brønn. Vi skiftar brønn 4 gonger, og gir insulin med penn i alt 5 gonger. Store dosar. Eg ser ingen store endringar i blodsukkeret, eg får det i alle fall ikkje under 10. Ketonmålingane går tregt nedover. Vi veit at vi kan dra til sjukehuset, og det blir vurdert. Men ho er pigg og sprek; allmenntilstanden er heilt normal, og vi har drøfta dette med legane tidlegare. Vi har fått beskjed om at så lenge vi føler at vi har kontroll over situasjonen, og jenta verkar å vere i ok form, kan vi handtere dette heime.

Her var vår første hovedhypotese; knekt dippedutt på brønnen (den vesle tappen står inn under huden):

Eg kjenner meg usikker på den biten. For eg har ikkje for vane å studere brønnar som har fungert tilfredsstillande. Ser dei alle slik ut? Eg ser berre etter når vi har hatt ein brønn som ikkje har fungert. Det har hendt at denne tappen har bøyd seg, og ikkje gått inn i huden. Då manglar stikkstaden, men denne dagen såg det ut til at huden hadde blitt perforert kvar gong. Derimot var alle dei tre brønnane som blei fjerna knekt på denne måten. For meg blei det nesten utrulig at så mange brønnar skulle svikte på samme dag, og begynte å fabulere om boksen dei kom frå var ein feilproduksjon? Men etter kvart demra det for meg at eg fekk heller ikkje særlig god verknad av insulinpennen. Og kva hadde den til felles med pumpa? Jo, insulinen. Frå samme ampull (ein trekk insulin til pumpa frå den ampullen som blir brukt i pennen). Vi reiv opp ein ny ampull, lada pennen på nytt og ga ein god dose (forøvrig: Lærdom #3: sprøyteskrekk går jammen meg raskt over – «gjer’sje vondt mamma»). I staden for å rive ut nok ein brønn (som sikkert var ok), skifta vi berre slange, prima pumpa på nytt og kobla på brønnen som allereie var satt. Med den nye insulinen fekk vi blodsukkeret ned! Ikkje lenge etter fekk vi fine utslag på ketonmålingane også. (Lærdom #4: ja, insulin kan bli ødelagt). Vi veit ikkje kva som var gale med ampullen vi hadde. Vi veit berre at den var siste ampull i boksen, og dei forrige har vore normale. Vi hugsar ikkje om ein av oss har funne den i ein sekk, for så å ha lagt den i boksen. Kanskje var den med på flyet til Frankrike i sommar, og hadde det for kald? Låg den i ein bag som blei gløymt i bilen ei frostnatt? Eller hadde den det for varmt i sommar? Eller er den feilproduksjon?

Legg ved eit bilde som viser jentungen si løysing på problematikken – ho prøvde å springe blodsukkeret ned. Ho tok av sokkane, og sprang rundt i leiligheten med katten etter seg. Veslebror-løfting skal også vere effektivt 😀

Så vi har altså lært ein del den siste tida. Det viktigaste for jenta var kanskje å oppleve at det å få insulin med penn faktisk ikkje var så forferdelig som ho hadde tenkt. Vi lærte at ein kan faktisk ikkje stole på at insulin verkar som den skal.

13/12/2010 / kjersti70

Veslebror

Veslebror har hangla i det siste – feber som kjem og går, hoste og snue. Han er blitt så tynn og bleik. Nå trudde vi han var frisk, men i dag ringde dei frå barnehagen – han klaga over magevondt og at han var så trøtt. Feber hadde han også. Det er mannen min som ringer og gir beskjed at eg må hente. Og kan eg ikkje ta eit blodsukkermål? Og det spør min ellers så ubekymra og avbalanserte mann om. Han har faktisk tenkt tanken. Medan eg kjører til barnehagen (forsiktig, for det er litt glatt), planlegg eg alt. Mannen min må komme heim, for eg har feber sjølv og er heime frå arbeid. Eg kan ikkje ta eit barn med debuterande diabetes til sjukehuset. Ergo må han ta bussen heim, hente poden og dra til sjukehuset. Sjølv må eg komme meg til skulen og hente storesøster, og deretter komme oss tilbake til skulen, fordi der er det juleavslutning med luciatog og 60 stk. lussekattar som eg har baka. Kan vel ikkje ødelegge denne festen, berre fordi veslebror har pådratt seg aldri så lite diabetes? Og så ser eg for meg neste året med gru – det å knekke viljen til nok eit lite barn ved å påtvinge det sprøytestikk, fingermåling og nattlige oppvåkningar med søt saft og kjeks. Eg ser heller ikkje fram til å skulle sjonglere to diabetesbarn gjennom kvardagen. Og så hentar eg poden, drar heim, og forer han med eit stort glas søt saft og ein lussekatt. Når han ligg og ser Tom og Jerry på TV, snik eg meg inn bakvegen og tar eit raskt blodsukkermål. Sjokkert veslebror som er heilt uforeredt (kanskje det var litt slemt gjort), og eit mål på…. 6,8. Puh! Heilt normalt etter ein stor dose sukker. Eg kan stryke diabetes av lista for ei stund i alle fall. Livet fell tilbake til normale folder igjen. Eg kan ta meg ein kaffekopp i ro og mak, og pleie min eigen feber, slumrande på sofaen, med ein halvsjuk pode på armen.
Kanskje eg burde måle meg sjølv også?

10/12/2010 / kjersti70

Glutenfrie lussekattar

Sjeldan er vel barne-cøliakeren meir aleine enn når det blir servert lussekattar. Det er som regel ingen andre ting servert – det er lussekattar ein et til Luciafesten, og ingenting anna. Pepperkakehappenings før jul kan også vere ei utfordring, men her er løysinga at ein kan vere førebudd med ein pakke glutenfrie kjeks på lur. Men lussekattar får ein ikkje kjøpt glutefrie frå frysedisken. Derfor vil nok dei fleste fedre og mødre til barn med cøliaki ha ønske om å bake glutenfrie lussekattar.

Eg har tatt utgangspunkt i svigermor si oppskrift på gode, svenske lussekattar; opprinnelig med vanlig kveitemjøl, men endra av meg. Bollene blir heilt som dei skal vere med masse safran (og kom ikkje her med gurkemeie altså; om det i det heile tatt gir smak til kattane, så er det bittert). Lussekattar skal vere solgule og med vidunderlig safransmak. Visstnok er dei gule for å skremme bort Lucifer («Lussi»), og grunnforma skal visstnok vere dei vakre augene til den italienske helgen St. Lucia, som reiv augene sine ut og ga til kjærasten, berre fordi han syns dei var så fine. Ein smule dramatisk spør du meg, men heldigvis ordna Vårherre opp, og ga Lucia nye auge, enda vakrare enn før.

LUSSEKATTAR, GLUTENFRIE (2 brett, eller ca. 25-30 stk)
(dersom du vil lage lussekattar med gluten følgjer du oppskrifta, men kuttar ut fiberhusk og brukar vanleg mjøl)
50 gr. gjær
5 dl. melk
200 gr. smør
1 ss fiberhusk
1 ts. salt
1,5 dl. sukker
1 egg (pluss eit til å pensle med).
1 gr. safran (ein boks frå apoteket er normalt 0,7 gram, det er ok)
13 dl semper fin
Rosiner, ein neve, lagt i ei skål med vatn (hindrar at rosinene blir brent)

Støyt safranen saman med litt sukker. Smelt smøret og slå over melka. La det bli godt varmt. Ha i fiberhusk og la stå nokre minutt. Sjekk temperaturen – den skal vere om lag fingervarm. Rør ut gjæren i væska. Ha i salt, sukker, egg og safranblandinga i ein bolle. Kvell over det våte, og ha deretter i det meste av mjølet. Arbeid deigen godt saman – den skal vere temmelig våt. Her er min Kenwood i full aksjon (eg bakte halv oppskrift i dag). Eg lot maskina gå i ca. 5 minutt.

La deigen heve i bollen i ein halv time, eller til deigen har dobbel storleik. Plump den deretter på eit bakebord. Sjå så fin og gul! Som de ser er deigen også ganske våt – og ein treng å ha ein del mjøl på bord og hender når ein bakar ut.


Del deigen i passande bitar – eg lagde 25 små deigklumpar. Trill/trykk desse ut til pølser som er ca. 2 cm. tjukke. Form dette til dei lussekattane du vil ha. Sjølv lagde eg berre «Julgaltar», dvs s-former. Der finst mange andre former også: søk på «julkuse», «gullvagn» eller «lilja».


Glutenfri deig er litt «rar» å jobbe med dersom du er van med vanleg deig. Den er ikkje elastisk, og oppfører seg meir som ein mørdeig. Det går fint å trille, men pølsene har lettare for å brekke opp enn vanleg deig. Det er også litt meir utfordrande å få overflata jevn og glatt. Sjå på det som ein treningssak, og trøst deg med at smaken betyr mest!

Legg lussekattane på plate og la heve i minst 30 minutt.

Pensle med egg og dytt rosiner inn i endane av spiralane.

Steik ved 250 grader i 7 minutt, og resultatet bør bli noko som liknar dette:

Eg syns at lussekattar bør etast litt varme. Derfor et vi dei når dei er heilt ferske frå omnen. Veldig gode med smør på, og kanskje kvitost. Resten frys vi ned, og varmar forsiktig opp ved behov (tiner dei først før oppvarming i omn). Lussekattar et ein sjølvsagt på Luciadagen, men det er ingen grunn til å ikkje nyte safransmaken vidare inn mot jul!

 

04/12/2010 / kjersti70

Kontroll

Da var det tid for ny kontroll i veka som var. Litt spente var vi, for målet var å havne inn under akseptable grenser igjen. Forrige gang var målet 7,6, litt høgt, og for å bøte på dette justerte vi kveldsdosen. Ho hadde ei god stund hatt for høge mål like før midnatt. Justeringa gjekk fint, og resultatet viste seg på den nye kontrollen – HBA1C på 7,3. Det er vi godt fornøgd med – og den vikarierande legen også, sjølv om han verka litt forvirra.


Forvirra ja. For det første kjenner han oss ikkje så godt, så han var ganske forundra over at vi ikkje førte dagbok. Det gjer vi altså ikkje. Det blir rett nok ført ei dagbok på skulen, der alle mål, alle måltid og alle insulindosar blir notert ned i ei linjert bok. Den ser vi på kvar dag. Som regel ser vi berre raskt over blodsukkermåla, og sjekkar dei som eventuelt peiker seg ut ei ein eller annan retning. Som regel er måla heilt fine, og vi filosoferer ikkje vidare over det. Det var derfor ei litt bisarr oppleving å komme til kontroll denne gongen, for legen var nok ein som likte orden og system. Han kom med spørsmål som: «hva pleier hun våkne i?», «Hva ligger hun i før lunsj?», «hva er normalt mål før middag?» og ikkje minst: «hvor stor dose pleier hun å få til middag?». Eg blei temmelig svar skyldig, og måtte blafre litt fram og tilbake i denne skuledagboka for å lese opp litt blodsukkermål som såg til til å vere tatt før lunsj. Våre eigne mål før middag noterer vi jo ikkje ned, så eg kunne ikkje svare anna enn at ho har som regel fine mål før middag. Det som nok var vanskeligast å seie noko om var insulindosane. Ho har ingen «typiske» dosar til frokost eller middag. Så eg sa som sant var at størrelsen på dosen var avhengig av kva ho putta i munnen. Fisk og salat krev lite insulin, men fisk, salat og potetstappe krev ein heil del. Der finst ingen standarddose på middag. Eller frokost for den del. Eg måtte likevel komme med eit typisk tal, og eg sa «1-2» sånn tatt litt ut av luften. Det blei ivrig notert på ein lapp 😀 Denne stakkars legen var også sjokkert over at ho åt så mange gonger i løpet av ein dag. Ho har seks måltider i løpet av ein dag; tre av dei på skulen. Det forklarte kvifor ho blir målt så ofte, og får insulin stadig vekk.

Men eg skal ikkje klage på legen – han var hyggelig, sjølv om han nok syns at vår diabetesbehandling var litt slepphendt. Han har også eit poeng i at det kan vere ein fordel å føre blodsukkermål på ein annan måte. Han ga meg ei diabetesdagbok som vi kunne vurdere. Den er heilt ubrukelig for vår del. Altfor lite plass til alle måltidene, og ingen plass til å notere ned kva ho et. Men eg har vurdert å ta i bruk eit anna logsystem, ein matrise, eller eit program som lagar grafar, slik at ein kan følgje blodsukkermålet over tid i løpet av ein dag, og samanlikne ulike dagar. Da er det mulig å fange opp tendensar til høgt eller lågt blodsukker ved spesielle tidspunkt, f.eks før lunsj på skulen. Men så er det dette da, at ho i grunn har fine mål og bra «langtidssukker», så behovet for å føre slikt skjema er ikkje heilt tilstades. Ikkje nå i alle fall.

Enn så lenge held vi nå fram i same skeive tralten som før. Mulig vi tar det for slepphendt, og GODT mulig vi er heldige og har fått ein liten diabetiker som er enkel å regulere. Men så lenge ho har gode mål så ser vi ingen grunn til å endre på korleis vi handterer sjukdommen. Og eg er litt einig med mannen min som heile tida har hevda at desse kontrollane er meir for legane sin del enn vår del…  Om vi hadde kunne ta HBA1C heime, så hadde vi nok valgt det. Når det er sagt så ser eg heilt klart at det er viktig å ha ein ekspertise å spørre om noko skulle oppstå. Og så er det vel eingong sånn at storsamfunnet skal også ha litt oversikt over korleis det går med våre små diabetikerar. Den biten kan eg akseptere.

Ellers? Eg har store planar om lussekattar i år, både glutenfrie og glutenhaldege. Det kjem, det kjem 🙂